{"id":8,"date":"2022-11-24T08:12:20","date_gmt":"2022-11-24T08:12:20","guid":{"rendered":"https:\/\/demo.blazethemes.com\/newsmatic-pro-one\/?p=8"},"modified":"2026-11-14T17:03:56","modified_gmt":"2026-11-14T14:03:56","slug":"fatiha-suresi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehmetsaid.com\/?p=8","title":{"rendered":"F\u00e2tiha Suresi"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mekke d\u00f6neminde inmi\u015ftir. Yedi \u00e2yettir. Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in ilk s\u00fbresi oldu\u011fu i\u00e7in <strong>\u201cba\u015flang\u0131\u00e7\u201d<\/strong> anlam\u0131na <strong>\u201cF\u00e2tiha\u201d<\/strong> ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fbrenin ayr\u0131ca, <strong>\u201c\u00dcmm\u00fc\u2019l-Kitab\u201d (<em>Kitab\u2019\u0131n \u00f6z\u00fc<\/em>) \u201ces-Seb\u2019ul-Mes\u00e2n\u00ee\u201d (<em>Tekrarlanan yedi \u00e2yet<\/em>) , \u201cel-Es\u00e2s\u201d,\u201cel-V\u00e2fiye\u201d, \u201cel-K\u00e2fiye\u201d, \u201cel-Kenz\u201d, \u201ce\u015f-\u015eif\u00e2\u201d, \u201ce\u015f-\u015e\u00fckr\u201d ve \u201ces-Sal\u00e2t\u201d<\/strong> gibi ba\u015fka adlar\u0131 da vard\u0131r. Kur\u2019an\u2019\u0131n i\u00e7erdi\u011fi esaslar \u00f6z olarak F\u00e2tiha\u2019da vard\u0131r. Zira \u00f6vg\u00fc ve y\u00fcceltilmeye l\u00e2y\u0131k bir tek Allah\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, onun h\u00e2kimiyeti, tek mabut olu\u015fu, kullu\u011fun ancak O\u2019na yap\u0131l\u0131p O\u2019ndan yard\u0131m istenece\u011fi, bu s\u00fbrede \u00f6zl\u00fc bir \u015fekilde ifade edilir. F\u00e2tiha s\u00fbresi, ayn\u0131 zamanda ba\u015ftan ba\u015fa e\u015fsiz g\u00fczellikte bir dua, bir yakar\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mushafta birinci, n\u00fcz\u00fbl s\u0131ralamas\u0131nda 5. s\u00fbredir. Hz. Muhammed\u2019in peygamberli\u011finin ilk y\u0131llar\u0131nda Mekke\u2019de n\u00e2zil oldu\u011fu hususunda ittifak vard\u0131r. Kaynaklarda n\u00fcz\u00fbl sebebiyle ilgili \u00f6zel bir olay yoktur. Kur\u2019an\u2019\u0131n hem bir mukaddimesi hem de \u00f6zeti gibidir. Ayr\u0131ca her m\u00fcminin k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 namaz\u0131n b\u00fct\u00fcn rek\u2018atlar\u0131nda rabbi ile konu\u015furcas\u0131na okumas\u0131 ve bu sayede O\u2019na yakla\u015fmas\u0131 murat edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu s\u00fbre il\u00e2h\u00ee kitab\u0131n b\u00fct\u00fcn ama\u00e7lar\u0131n\u0131; getirdi\u011fi m\u00e2na, bilgi ve h\u00fck\u00fcmleri \u00f6zet halinde ihtiva etmektedir. Kur\u2019an-\u0131 Ker\u00eem\u2019in g\u00f6nderili\u015f amac\u0131 insanlar\u0131n d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131 d\u00fczene koymak ve iyi (il\u00e2h\u00ee irade, r\u0131z\u00e2 ve d\u00fczene uygun) bir d\u00fcnya hayat\u0131ndan sonra ebed\u00ee saadeti sa\u011flamakt\u0131r. Bu amaca ula\u015fabilmek i\u00e7in: 1. Emir ve yasaklara ihtiya\u00e7 vard\u0131r. 2. Bu emir ve yasaklar\u0131n hayata ge\u00e7mesi, bunlar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n \u201cyarat\u0131c\u0131, varl\u0131\u011f\u0131 zaruri, kemal s\u0131fatlar\u0131na sahip, her \u00e7e\u015fit eksiklik ve kusurdan uzak bulunan Allah\u201d oldu\u011funun bilinmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. 3. Bu iman\u0131, bu bilgi ve \u015fuuru desteklemek \u00fczere de m\u00fck\u00e2fat ve ceza vaadi gerekir. S\u00fbrenin ba\u015f\u0131ndan \u201c<em>yevmi\u2019d-d\u00een<\/em>\u201de kadar birincisi, \u201cm\u00fcstak^m\u201de kadar ikincisi ve buradan sonuna kadar da m\u00fck\u00e2fat ve ceza vaadi ile \u2013konular\u0131 desteklemek, canl\u0131 bir \u015fekilde tasvir etmek ve ge\u00e7mi\u015ften ibret al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere verilen\u2013 Kur\u2019an k\u0131ssalar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc veciz bir \u015fekilde ifade edilmi\u015ftir. Kur\u2019an-\u0131 Ker\u00eem\u2019in bilgi, ir\u015fad ve t\u00e2limatla ilgili b\u00fct\u00fcn muhtevas\u0131 \u201cbilinmesi ve inan\u0131lmas\u0131 gerekenler\u201d ve \u201cyap\u0131lmas\u0131 gerekenler\u201d diye ikiye ayr\u0131labilir. Birincisinde Allah, peygamberlik, gayb \u00e2lemi hakk\u0131nda bilgiler, \u00f6\u011f\u00fctler, misaller, hikmetler ve k\u0131ssalar vard\u0131r. \u0130kincisinde ise ibadetler, hayat d\u00fczeni gibi amel\u00ee, ahl\u00e2k\u00ee h\u00fck\u00fcmler ve \u00f6\u011fretiler vard\u0131r. F\u00e2tiha s\u00fbresi b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 ya s\u00f6z\u00fc veya \u00f6z\u00fcyle ihtiva etmektedir ya da bu konularda akl\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7arak ona \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cHamd Allah\u2019a mahsustur\u201d c\u00fcmlesi Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n kendisini hamde (\u00f6vg\u00fc, y\u00fcceltme) l\u00e2y\u0131k k\u0131lan b\u00fct\u00fcn yetkinlik s\u0131fatlar\u0131n\u0131; \u201c\u00e2lemlerin rabbi\u201d ifadesi di\u011fer yaratma ve fiil s\u0131fatlar\u0131n\u0131; \u201crahm\u00e2n ve rah\u00eem\u201d isimleri Allah\u2019\u0131n insanlara rahmet ve merhametinden kaynaklanan din kurallar\u0131n\u0131; \u201cceza ve hesap g\u00fcn\u00fcn\u00fcn sahibi\u201d nitelemesi k\u0131yamet hallerini ve \u00e2hiret \u00e2lemini; \u201cYaln\u0131z sana kulluk ederiz\u201d k\u0131sm\u0131 iman, ibadet ve sosyal d\u00fczeni; \u201cYaln\u0131z senden yard\u0131m dileriz\u201d c\u00fcmlesi amellerde ihl\u00e2s\u0131 (ibadetlerin yaln\u0131zca Allah r\u0131z\u00e2s\u0131 i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131n\u0131) ve tevhidi (O\u2019ndan ba\u015fkas\u0131na kul olarak boyun e\u011filmemesini, Tanr\u0131\u2019ya mahsus s\u0131fat ve etkilerin O\u2019ndan ba\u015fkas\u0131na tan\u0131nmamas\u0131n\u0131) ifade etmektedir. \u201cBizi do\u011fru yola ilet\u201d c\u00fcmlesi ibadet, nizam, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ahl\u00e2k \u00e7er\u00e7evesini, \u201cnimete erdirdiklerinin yoluna&#8230;\u201d k\u0131sm\u0131 gelip ge\u00e7mi\u015f \u00f6rnek nesilleri, millet ve topluluklar\u0131; \u201cgazaba u\u011fram\u0131\u015flar\u0131n ve sapm\u0131\u015flar\u0131n yoluna de\u011fil\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise k\u00f6t\u00fc \u00f6rnek te\u015fkil eden ve hallerinden ibret al\u0131nmas\u0131 gereken ge\u00e7mi\u015f topluluklar\u0131 i\u00e7ine almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Denebilir ki besmelenin ba\u015f\u0131ndaki \u201cbi\u201d edat\u0131ndan ba\u015flayarak besmeleye, sonra F\u00e2tiha\u2019ya ve devam\u0131nda b\u00fct\u00fcn Kur\u2019an\u2019a do\u011fru il\u00e2h\u00ee s\u0131rlar perde perde a\u00e7\u0131lmakta; yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f dar hacimden, yo\u011funlu\u011fu gittik\u00e7e hafifleyen geni\u015f hacimlere do\u011fru yans\u0131yan il\u00e2h\u00ee ir\u015fad\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 \u00e2lemlere yay\u0131lmaktad\u0131r. \u201cBi\u201d edat\u0131ndaki \u201cmus\u00e2habe\u201d (beraberlik) ve \u201c isti\u00e2ne\u201d (yard\u0131m dileme) m\u00e2nalar\u0131, kul ile Allah ili\u015fkisinin ve dolay\u0131s\u0131yla dinin amac\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ihtiva etmektedir. Besmelenin geri kalan k\u0131sm\u0131 ile F\u00e2tiha, bu ili\u015fkiyi daha da a\u00e7arak devam etmekte, di\u011fer s\u00fbre ve \u00e2yetler de bunlar\u0131, aralar\u0131nda bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck olu\u015fturarak her kabiliyet ve zihin seviyesine uygun \u00fcsl\u00fbplar i\u00e7inde a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gerek yaln\u0131zca \u201celhamd\u00fclill\u00e2h\u201d vb. \u015feklinde ifade edilen hamdin ve gerekse b\u00fct\u00fcn\u00fcyle F\u00e2tiha s\u00fbresinin de\u011feri ve m\u00fcminin din\u00ee hayat\u0131ndaki yeri hakk\u0131nda bir\u00e7ok sahih hadis bulunmaktad\u0131r: \u201cZikrin en \u00fcst\u00fcn\u00fc \u2018l\u00e2 il\u00e2he illallah\u2019, duan\u0131n en y\u00fccesi \u2018elhamd\u00fclill\u00e2h\u2019t\u0131r\u201d (Tirm\u00eez\u00ee, \u201cDu\u00e2\u201d, 9). \u201cAllah\u2019a hamd ile ba\u015flamayan her \u00f6nemli i\u015fin sonu g\u00fcd\u00fckt\u00fcr\u201d (\u0130bn M\u00e2ce, \u201cNik\u00e2h\u201d, 19). Allah\u2019\u0131n resul\u00fc, Eb\u00fb Sa\u00eed b. Muall\u00e2 isimli sah\u00e2b\u00eeye, Kur\u2019an-\u0131 Ker\u00eem\u2019deki en b\u00fcy\u00fck s\u00fbreyi mescidden \u00e7\u0131kmadan bildirece\u011fini ifade buyurmu\u015f, sonra da bunun F\u00e2tiha oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r (Buh\u00e2r\u00ee, \u201cFez\u00e2\u2019il\u00fc\u2019l-Kur\u2019an\u201d, 9).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yine bir\u00e7ok sahih hadiste F\u00e2tiha s\u00fbresinin \u015fifa \u00f6zelli\u011fi ile ilgili a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (mesel\u00e2 bk. Buh\u00e2r\u00ee, \u201cFez\u00e2\u2019il\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n\u201d, 9).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cE\u00fbz\u00fc\u201d veya \u201cisti\u00e2ze\u201d diye bilinen bu c\u00fcmle, bu \u015fekliyle bir \u00e2yet olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mushafa yaz\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. \u201cKur\u2019an okuyaca\u011f\u0131n vakit o kovulmu\u015f \u015feytandan Allah\u2019a s\u0131\u011f\u0131n\u201d (Nahl 16\/98) \u015feklinde buyuruldu\u011fu i\u00e7in Kur\u2019an okumaya ba\u015flayanlar, besmeleden \u00f6nce \u201ce\u00fbz\u00fc&#8230;\u201d ifadesini okumak suretiyle bu emri yerine getirmektedirler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">As\u0131l ad\u0131 \u0130bl\u00ees olan \u015feytan, Allah\u2019\u0131n \u201c\u00c2dem\u2019e secde et!\u201d emrine uymad\u0131\u011f\u0131, kendisinin daha \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu ileri s\u00fcrerek emre kar\u015f\u0131 geldi\u011fi i\u00e7in meleklerin vatan\u0131ndan (melek\u00fbt \u00e2lemi) kovulup s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f; o da imtihan d\u00fcnyas\u0131nda Allah\u2019\u0131n kullar\u0131n\u0131, O\u2019nun yolundan ve r\u0131z\u00e2s\u0131ndan ay\u0131rmak i\u00e7in u\u011fra\u015fmay\u0131 kendine vazife edinmi\u015ftir (A\u2018r\u00e2f 7\/11-17). \u015eeytan, kendine uyan di\u011fer cinleri ve insanlar\u0131 da kullanarak vazifesini yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r (En\u2018\u00e2m 6\/112). Ancak Allah\u2019a iman eden, O\u2019na dayanan ve g\u00fcvenen m\u00fcminlere \u015feytan\u0131n zarar veremeyece\u011fi ve onlara h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ge\u00e7meyece\u011fi ilgili \u00e2yetlerde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r (Nahl 16\/98-100).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yukar\u0131da me\u00e2li zikredilen \u00e2yet (16\/98) sebebiyle Kur\u2019an okumaya ba\u015flayanlar \u201ce\u00fbz\u00fc\u201d \u00e7ekerler. Ancak bunun h\u00fckm\u00fc konusunda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ve yorumlar vard\u0131r. Baz\u0131 m\u00fcctehidlere g\u00f6re emir kipi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in e\u00fbz\u00fc \u00e7ekmek farzd\u0131r. M\u00fcctehidlerin \u00e7o\u011funlu\u011funa g\u00f6re ise bu bir tavsiye emridir, e\u00fbz\u00fc \u00e7ekmek farz de\u011fil menduptur, te\u015fvik edilmi\u015ftir ve g\u00fczel bulunmu\u015f bir davran\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eeytan\u0131n insandan en uzakta olmas\u0131 gereken zaman olan Kur\u2019an okuma halinde bile \u2013okumaya ba\u015flarken\u2013 e\u00fbz\u00fc \u00e7ekmek tavsiye edildi\u011fine g\u00f6re di\u011fer i\u015flere ba\u015flarken bunu yapman\u0131n daha da gerekli olaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 bile iyilik yaparak insanlardan gelecek bel\u00e2y\u0131 defetmek, e\u00fbz\u00fc \u00e7ekerek de \u015feytandan gelecek olan vesvese ve k\u0131\u015fk\u0131rtmay\u0131 kendilerinden uzakla\u015ft\u0131rmak Kur\u2019an\u2019\u0131n, m\u00fcminlere tavsiyeleri aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r (bk. M\u00fc\u2019min\u00fbn 23\/96-98). E\u00fbz\u00fc, bir yandan b\u00f6yle madd\u00ee ve m\u00e2nev\u00ee \u015ferleri, k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri defetmeye il\u00e2\u00e7 olurken di\u011fer yandan kulun imtihan \u015fuurunu tazelemekte, insan\u0131n ulv\u00ee y\u00f6n\u00fc ile s\u00fcfl\u00ee y\u00f6n\u00fc aras\u0131nda \u00f6m\u00fcr boyu s\u00fcr\u00fcp giden ve onu geli\u015ftirmeyi, olgunla\u015ft\u0131rmay\u0131 sa\u011flayan m\u00fccadelede uyan\u0131k ve tedbirli olmay\u0131 telkin etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0628\u0650\u0633\u0652\u0645\u0650 \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u0650 \u0627\u0644\u0631\u0651\u064e\u062d\u0652\u0645\u0670\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0631\u0651\u064e\u062d\u0656\u06cc\u0645\u0650<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rahm\u00e2n ve rah\u00eem olan Allah\u2019\u0131n ad\u0131yla<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u00fbrelerin ba\u015f\u0131nda bulunan besmele c\u00fcmlelerinin, Kur\u2019an-\u0131 Ker\u00eem\u2019in mushaflarda ilk defa toplanmas\u0131ndan itibaren yaz\u0131lageldi\u011fi, ayn\u0131 d\u00f6nemde Kur\u2019an\u2019a dahil olmayan hi\u00e7bir \u015feyin mushafa yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131n\u0131rsa \u2013aksine g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmakla birlikte\u2013 her s\u00fbrenin ba\u015f\u0131ndaki besmeleyi, s\u00fbrenin \u00e2yet say\u0131lar\u0131na dahil olmayan ayr\u0131 bir \u00e2yet olarak kabul etmek gerekmektedir. Hanef\u00ee f\u0131k\u0131h\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri de b\u00f6yledir (Cess\u00e2s, Ahk\u00e2m\u00fc\u2019l-Kur\u2019\u00e2n, I, 12). \u0130mam \u015e\u00e2fi\u00ee F\u00e2tiha s\u00fbresinin ba\u015f\u0131ndaki besmeleyi bu s\u00fbreden bir \u00e2yet olarak kabul etmi\u015ftir. Di\u011fer s\u00fbrelerin ba\u015flar\u0131ndaki besmeleler konusunda kendisinden iki farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f nakledilmi\u015f, her s\u00fbreye dahil bir \u00e2yet say\u0131lmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u2013ona ait olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden\u2013 daha sahih bir rivayet olarak kaydedilmi\u015ftir. Eb\u00fb Han\u00eefe\u2019ye g\u00f6re besmeleler s\u00fbrelerin ba\u015f\u0131nda ayr\u0131 \u00e2yetler oldu\u011fu i\u00e7in namazda yaln\u0131zca F\u00e2tiha\u2019dan \u00f6nce sessiz olarak okunur, F\u00e2tiha\u2019y\u0131 takip eden ve zamm-\u0131 s\u00fbre denilen s\u00fbre ve \u00e2yetlerden \u00f6nce ise besmele okunmaz. Yukar\u0131da verilen bilgiler istikametinde besmele bu s\u00fbrenin ilk \u00e2yeti olarak tefsir edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Besmele dilimize genellikle \u201cRahm\u00e2n ve rah\u00eem olan Allah\u2019\u0131n ad\u0131yla\u201d \u015feklinde \u00e7evrilmektedir. Bu c\u00fcmlede zikredilmeyen fakat her besmele okuyan\u0131n ba\u015flayaca\u011f\u0131 i\u015fe g\u00f6re niyetinde bulunan \u201c&#8230; okuyorum, ba\u015fl\u0131yorum, yap\u0131yorum, yiyorum\u201d gibi bir y\u00fcklem vard\u0131r. \u201cAllah\u2019\u0131n ad\u0131yla yemek, okumak\u201d ifadesinden T\u00fcrk\u00e7e\u2019de \u201cyenen ve okunan\u0131n Allah\u2019\u0131n ad\u0131yla birlikte yenildi\u011fi veya okundu\u011fu\u201d anla\u015f\u0131l\u0131r. Bu m\u00e2na kastedilmedi\u011fine g\u00f6re maksad\u0131 do\u011fru anlatabilmek i\u00e7in besmeleyi \u201cRahm\u00e2n ve rah\u00eem olan Allah ad\u0131na, &#8230; ad\u0131n\u0131 anarak, &#8230; Allah\u2019tan yard\u0131m dileyerek &#8230;\u201d \u015fekillerinde \u00e7evirmek de uygun olur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kul herhangi bir davran\u0131\u015fta bulunurken, \u00f6nemli bir i\u015fe te\u015febb\u00fcs ederken \u00f6nce e\u00fbz\u00fc \u00e7ekerek muhtemel olumsuz etkileri defetmekte sonra da besmeleyi okuyarak \u201ckendinin tek ba\u015f\u0131na yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u015far\u0131 ve g\u00fcc\u00fcn ancak Allah\u2019tan gelebilece\u011fini, Allah\u2019\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde halife k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir varl\u0131k olarak O\u2019nun m\u00fclk\u00fcnde, O\u2019nun ad\u0131na tasarrufta bulundu\u011funu, as\u0131l m\u00e2lik ve h\u00e2kim olan Allah\u2019\u0131n koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015farsa emanete h\u0131yanet etmi\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131&#8230;\u201d pe\u015finen kabul etmekte ve bundan g\u00fc\u00e7 almaktad\u0131r. Burada tevhid c\u00fcmlesinin m\u00e2nas\u0131 da \u00fcst\u00fc kapal\u0131 olarak mevcuttur. Zira nas\u0131l ki tevhid c\u00fcmlesinde \u201cl\u00e2 il\u00e2he\u201d denilerek \u00f6nce b\u00fct\u00fcn sahte tanr\u0131lar zihinlerden siliniyor, sonra da \u201cillallah\u201d ifadesiyle hakiki, tek, e\u015fi ve benzeri bulunmayan Tanr\u0131 (Allah) kalbe ve zihne yerle\u015ftiriliyorsa, e\u00fbz\u00fc besmele \u00e7ekildi\u011finde de \u00f6nce kulluk ili\u015fkisine engel olan kirli \u00e7evre temizleniyor, sonra da bu ili\u015fkinin en uygun anahtar\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015f, do\u011fru kap\u0131lar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ba\u011f kurulmu\u015f oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kur\u2019an dilinde rahm\u00e2n s\u0131fat-ismi de Allah\u2019a mahsustur, ba\u015fka hi\u00e7bir varl\u0131k i\u00e7in kullan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Rahm\u00e2n \u201cen uzak ge\u00e7mi\u015fe do\u011fru b\u00fct\u00fcn yarat\u0131lm\u0131\u015flara sonsuz ve s\u0131n\u0131rs\u0131z lutuf, ihsan, rahmet bah\u015feden\u201d demektir. Rahm\u00e2n, rahmetiyle muamele ederken buna mazhar olan varl\u0131\u011f\u0131n hak etmesine, l\u00e2y\u0131k olmas\u0131na bakmaz, bu s\u0131fat\u0131n tecellisi ya\u011fmur gibi her \u015feyin \u00fczerine ya\u011far, g\u00fcne\u015f gibi her \u015feyi \u0131s\u0131t\u0131r ve ayd\u0131nlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rah\u00eem \u201c\u00e7ok merhametli, rahmeti bol\u201d demek olup bu s\u0131fatla kullar da nitelenebilir. Allah\u2019\u0131n rah\u00eem s\u0131fat-ismi O\u2019nun, daha ziyade kullar\u0131n\u0131n gelecekte elde etmek \u00fczere hak ettikleri, l\u00e2y\u0131k olduklar\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z rahmetini, lutuf ve merhametini ifade etmektedir. \u201cEsirgemek\u201d ve \u201cba\u011f\u0131\u015flamak\u201d bu sonsuz, engin ve etkisi \u00e7e\u015fitli rahmetin ancak bir par\u00e7as\u0131, etkilerinin yaln\u0131zca bir \u00e7e\u015fididir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0627\u064e\u0644\u0652\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f\u064f \u0644\u0650\u0644\u0651\u0670\u0647\u0650 \u0631\u064e\u0628\u0651\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0639\u064e\u0627\u0644\u064e\u0645\u0656\u06cc\u0646\u064e\u06d9<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hamd, \u00e2lemlerin Rabbi olan Allah\u2019a mahsustur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dilimizde \u00f6vme ve te\u015fekk\u00fcr etme, Arap\u00e7a\u2019da medih ve \u015f\u00fck\u00fcr kelimelerinin hamd kelimesine yak\u0131n m\u00e2nalar\u0131 bulunmakla birlikte bunlar aras\u0131nda birtak\u0131m ince farklar da vard\u0131r. Methetme (\u00f6vme) bir iyilik ve g\u00fczellik kar\u015f\u0131s\u0131nda yap\u0131l\u0131r; bu iyilik ve g\u00fczelli\u011fin sahibi, kendisinin bunda iradesi ve etkisi olsun olmas\u0131n methedilebilir. Ki\u015fi kendi iradesinin eseri olmayan g\u00fczelli\u011fi sebebiyle \u00f6v\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi c\u00f6mertlik ve cesaret gibi erdemlerinden dolay\u0131 da \u00f6v\u00fcl\u00fcr. Halbuki hamd ancak irade ve istekle h\u00e2s\u0131l olan iyilik ve g\u00fczellik kar\u015f\u0131s\u0131nda yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015e\u00fck\u00fcr ve te\u015fekk\u00fcr \u201cisteyerek yap\u0131lm\u0131\u015f (ihtiyar\u00ee) bir iyilik ve ihsana kar\u015f\u0131 dille veya ba\u015fka \u015fekillerde uygun mukabelede bulunmak\u201dt\u0131r. Bu, hem Allah\u2019tan hem de insanlardan gelen iyilikler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yerine getirilmesi beklenen ahl\u00e2k\u00ee bir \u00f6devdir. Hamdetmek de dil ile yap\u0131l\u0131r; \u201chamdolsun, elhamd\u00fclill\u00e2h&#8230;\u201d denir, ancak bunun sebebi yaln\u0131zca nimet ve ihsan de\u011fil, irade ve ihtiyara dayal\u0131 b\u00fct\u00fcn g\u00fczellik ve iyiliklerdir. Bu m\u00e2nada hamd yaln\u0131zca Allah\u2019a mahsustur. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u015fkalar\u0131na ait olan iyilik ve g\u00fczellikler, ger\u00e7ek ve k\u00e2mil m\u00e2nas\u0131yla onlar\u0131n isteklerine ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. \u0130nsanlar\u0131n kendi isteklerine ba\u011fl\u0131 iyilik ve g\u00fczelliklerde Allah\u2019\u0131n da iradesi vard\u0131r. Onlar\u0131n irade ve isteklerine ba\u011fl\u0131 olmayan iyilik, g\u00fczellik ve hizmetler ise do\u011frudan yarat\u0131c\u0131n\u0131n, f\u0131trat ve \u00f6zellikleri takdir edip yaratarak insanlara bah\u015feden kudretin eseridir. Dolay\u0131s\u0131yla bu m\u00e2nada hamdin tamam\u0131 Allah\u2019a mahsustur, O\u2019na aittir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c2lem madd\u00ee ve m\u00e2nev\u00ee, g\u00f6r\u00fclen ve g\u00f6r\u00fclemeyen, d\u00fcnyada ve \u00e2hirette Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 her \u015feydir. G\u00f6r\u00fclen, hissedilen, insan bilgisinin ula\u015fabildi\u011fi madd\u00ee varl\u0131klara \u201cm\u00fclk ve \u015feh\u00e2det \u00e2lemi\u201d, madde \u00f6tesi varl\u0131klara da \u201cgayb ve melek\u00fbt \u00e2lemi\u201d denilir. Gayb ve melek\u00fbt \u00e2leminin tek sahibi Allah\u2019t\u0131r. M\u00fclk ve \u015feh\u00e2det \u00e2leminin ise ger\u00e7ek sahibi Allah olmakla beraber g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde ve mecazen ba\u015fka sahipleri de olabilir. Vahiy yoluyla gelen bilgilere g\u00f6re \u015feh\u00e2det ve m\u00fclk \u00e2lemi, gayb ve melek\u00fbt \u00e2lemine nisbetle denizden bir damla, sahradan bir kum tanesi kadard\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar insan bilgisinin ula\u015fabildi\u011fi uzay ak\u0131llara hayret verecek b\u00fcy\u00fckl\u00fcktedir. Fakat bu b\u00fcy\u00fckl\u00fck gayb \u00e2leminin yan\u0131nda bir kum tanesi kadar kald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re gayb \u00e2leminin azametini ak\u0131l terazisi \u00e7ekemez. Konuya bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda evrenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ve ondaki d\u00fczenin inceliklerine dair ula\u015f\u0131lan her yeni bilgi, Allah\u2019\u0131n insana bah\u015fetti\u011fi akl\u0131n nerelere kadar ula\u015fabilece\u011fini ortaya koymas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, eri\u015fece\u011fi s\u0131rlar\u0131n enginli\u011fini tasavvur edebilmesi i\u00e7in bir \u00f6l\u00e7\u00fc de olu\u015fturmaktad\u0131r. \u015eu halde gayb \u00e2leminin bu b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc iman ve irfanla kavranmakta, oradan da b\u00fct\u00fcn \u00e2lemlerin rabbi (sahibi, m\u00e2liki, takdir edip yaratan\u0131, koruyan\u0131, geli\u015ftireni) olan Allah\u2019\u0131n azamet ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda kula yak\u0131\u015fan hayret haline ula\u015f\u0131lmakta; bu azamet kar\u015f\u0131s\u0131nda kul secdeye kapan\u0131nca onun hayret hali, \u201chuzur, g\u00fcven, sevgi, yak\u0131nl\u0131k ve tatmin\u201de d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rab kelimesi tek ba\u015f\u0131na s\u00f6ylendi\u011fi zaman bundan yaln\u0131zca \u201cAllah\u201d kastedilir, O\u2019nun g\u00fczel isimlerinden biridir, \u201csahiplik ve terbiye edicilik\u201d \u00f6zelli\u011fini ifade eder. Bu kelime \u201crabb\u00fc\u2019d-d\u00e2r\u201d (ev sahibi) gibi tamlama \u015feklinde ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0627\u064e\u0644\u0631\u0651\u064e\u062d\u0652\u0645\u0670\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0631\u0651\u064e\u062d\u0656\u06cc\u0645\u0650\u06d9<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rahm\u00e2n ve rah\u00eem<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0645\u064e\u0627\u0644\u0650\u0643\u0650 \u06cc\u064e\u0648\u0652\u0645\u0650 \u0627\u0644\u062f\u0651\u0656\u06cc\u0646\u0650\u0615<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6d\u00fcl ve ceza g\u00fcn\u00fcn\u00fcn tek h\u00e2kimi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u00d6d\u00fcl ve ceza (din) g\u00fcn\u00fcn\u00fcn h\u00e2kimi\u201d diye \u00e7evirdi\u011fimiz tamlamada ge\u00e7en m\u00e2lik \u201cmal\u0131n, m\u00fclk\u00fcn sahibi\u201d demektir. K\u0131raat \u00e2limlerince \u201ch\u00fck\u00fcmdar, iktidar sahibi\u201d anlam\u0131nda \u201cmelik\u201d \u015feklinde de okunmu\u015ftur. \u0130nsanlar i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda m\u00e2lik ile melik aras\u0131nda g\u00fc\u00e7, yetki ve tasarruf hakk\u0131 bak\u0131mlar\u0131ndan \u00f6nemli farklar vard\u0131r. Mal ve m\u00fclk\u00fcn sahibi (m\u00e2lik) ki\u015finin ba\u015fkalar\u0131na h\u00fckm\u00fc ge\u00e7mez, ba\u015fkalar\u0131na h\u00fckm\u00fc ge\u00e7en h\u00fck\u00fcmdar (melik) ise her mal\u0131n ve m\u00fclk\u00fcn sahibi de\u011fildir. Allah Te\u00e2l\u00e2 hakk\u0131nda m\u00e2lik ve melik s\u0131fatlar\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman m\u00e2na \u00e7er\u00e7evesinde bir eksiklik olamaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc O hem \u00e2lemlerin sahibidir hem de herkese ve her \u015feye h\u00fckm\u00fc ge\u00e7er; O\u2019nun iktidar\u0131 \u00fcst\u00fcnde bir iktidar tasavvur bile edilemez. Melik O\u2019nun z\u00e2t\u0131na, m\u00e2lik ise fiiline ait s\u0131fatlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u00d6d\u00fcl ve ceza (din) g\u00fcn\u00fc\u201dn\u00fcn \u00e2hiretteki hesaba \u00e7ekme ve h\u00fck\u00fcm verme g\u00fcn\u00fc oldu\u011fu, bunu a\u00e7\u0131klayan ba\u015fka \u00e2yetlerden anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r (mesel\u00e2 bk. \u0130nfit\u00e2r 82\/17-19). Allah Te\u00e2l\u00e2 b\u00fct\u00fcn zamanlarda ve zaman kavram\u0131na ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n mutlak h\u00e2kim, sahip, melik ve m\u00e2liktir. Ancak Allah Te\u00e2l\u00e2 d\u00fcnya hayat\u0131nda, imtihan i\u00e7in kullar\u0131na da sahiplik ve iktidar vermi\u015f; iman\u0131 oldu\u011fu halde gaflet i\u00e7inde bulunan kimseler \u2013zaman zaman da olsa\u2013 Allah\u2019\u0131n sahipli\u011fi ve iktidar\u0131n\u0131n bilincinde olmaya \u00f6zen g\u00f6stermemi\u015fler; iman\u0131 olmayanlar ise bunun \u015fuurundan tamamen yoksun kal\u0131p ink\u00e2r etmi\u015flerdir. \u00c2hiret \u00e2leminde kulun, bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki ve ge\u00e7ici iktidar\u0131 da ortadan kalkaca\u011f\u0131 i\u00e7in Allah\u2019\u0131n melik ve m\u00e2lik s\u0131fat\u0131 b\u00fct\u00fcn azametiyle ortaya \u00e7\u0131kacak, belli olacakt\u0131r. Bunun i\u00e7in \u00e2hirette O, ger\u00e7ekte ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde \u201cmelik ve m\u00e2lik\u201dtir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0627\u0650\u06cc\u0651\u064e\u0627\u0643\u064e \u0646\u064e\u0639\u0652\u0628\u064f\u062f\u064f \u0648\u064e\u0627\u0650\u06cc\u0651\u064e\u0627\u0643\u064e \u0646\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u0639\u0656\u06cc\u0646\u064f\u0615<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(Rabbimiz!) Ancak sana kulluk eder ve yaln\u0131z senden yard\u0131m dileriz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Besmeleden buraya kadar kendisi ve s\u0131fatlar\u0131, kullar\u0131 ve k\u00e2inat ile kesintisiz ili\u015fkisi, d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n sonu ve hesap g\u00fcn\u00fc hakk\u0131nda \u00f6nemli a\u00e7\u0131klamalar yapan Allah Te\u00e2l\u00e2, bunlar\u0131 iman i\u00e7inde dinleyip anlayan ve \u015fuuruna yerle\u015ftiren kullar\u0131nda h\u00e2s\u0131l olacak duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceye, davran\u0131\u015f bi\u00e7imine terc\u00fcman olarak \u201cAncak sana kulluk eder ve yaln\u0131z senden yard\u0131m dileriz\u201d buyuruyor. \u015eu halde yukar\u0131da s\u0131ralanan e\u015fsiz ve benzersiz s\u0131fatlar Allah\u2019a mahsus oldu\u011funa g\u00f6re ibadetin ve yard\u0131m dilemenin O\u2019na \u00f6zg\u00fc k\u0131l\u0131nmas\u0131 da \u2013kul a\u00e7\u0131s\u0131ndan\u2013 tabii hale gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130badet \u201ckulluk ve tap\u0131nma\u201d olarak anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kavram\u0131n i\u00e7inde k\u00e2mil m\u00e2nada \u201csevgi, korku ve boyun e\u011fme\u201d vard\u0131r; bu \u00fc\u00e7 tav\u0131r ve duygunun birlikteli\u011fi ibadetin temelini olu\u015fturur. \u0130nsanlar\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f gayesi ibadettir; ancak onlar buna mecbur tutulmam\u0131\u015flard\u0131r; yani terim anlam\u0131yla ibadet, iradeye ba\u011fl\u0131 olmayan hareketler ve olu\u015flar gibi h\u00e2s\u0131l olmamakta; il\u00e2h\u00ee emri kul, \u2013d\u00fcnya hayat\u0131nda bir imtihan olarak\u2013 serbest iradesiyle yerine getirmekte veya ihmal etmektedir. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn nimetleri ve imk\u00e2nlar\u0131 insan\u0131n, insanca (yaln\u0131z Allah\u2019a kulluk ederek) ya\u015famas\u0131 i\u00e7in verilmi\u015f ara\u00e7lard\u0131r. Bunlar\u0131 ama\u00e7lar\u0131na uygun olarak kullanmayanlar nimetin k\u0131ymetini bilmemi\u015f ve israfa sapm\u0131\u015f olurlar. \u0130nsan\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00fcc\u00fc ve iradesi her zaman madd\u00ee ve m\u00e2nev\u00ee ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaya ve kendisinden beklenenleri yerine getirmesine yeterli olmamaktad\u0131r. Bu sebeple insanlar hem di\u011fer insanlardan hem de insan \u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7lerden yard\u0131m istemeye ve almaya kendilerini mecbur hissetmi\u015flerdir. Fakat onlar\u0131n bu iki kaynaktan yard\u0131m istemek ve almak i\u00e7in tuttuklar\u0131 yollar, benimsedikleri sistem ve usuller, il\u00e2h\u00ee ir\u015fada kulak asmad\u0131klar\u0131 zamanlarda \u015firke ve bedbahtl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmelerine sebep olmu\u015f; dolay\u0131s\u0131yla bir\u00e7ok b\u00e2t\u0131l din, i\u015fe yaramaz sistem ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e2yet, ibadet ederken ve yard\u0131m isterken y\u00f6nelece\u011fimiz do\u011fru adresi bize g\u00f6stermekte ve tevhidi (bir Allah\u2019a ibadeti, s\u0131\u011f\u0131nmay\u0131 ve y\u00f6nelmeyi) getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c2yette \u201cederim, dilerim\u201d yerine \u201cederiz, dileriz\u201d \u015feklinin se\u00e7ilmi\u015f olmas\u0131 tevhid ehli m\u00fcminlerin bir b\u00fct\u00fcn te\u015fkil ettiklerini, bu sebeple \u201cSen ben de\u011fil, biz var\u0131z\u201d ilkesi do\u011frultusunda hareket etmelerini, fert-toplum aras\u0131ndaki dengeyi korumalar\u0131n\u0131 i\u015faretlemektedir. Burada \u201cbiz\u201di olu\u015fturan ba\u011f imand\u0131r, bir Allah\u2019a kulluktur; \u201cAllah\u2019\u0131n kullar\u0131! Karde\u015f olun\u201d (Buh\u00e2r\u00ee, \u201cNik\u00e2h\u201d, 45; M\u00fcslim, \u201cBirr\u201d, 23, 28-32) me\u00e2lindeki hadis de bu m\u00e2naya a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmektedir. M\u00fcminler karde\u015f\u00e7e yard\u0131mla\u015f\u0131rlar, fakat kimin elinden gelirse gelsin ger\u00e7ekte her nimetin Allah\u2019tan geldi\u011fini, O dilemedik\u00e7e kimsenin bir \u015fey veremeyece\u011fini bilirler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0627\u0650\u0647\u0652\u062f\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0635\u0651\u0650\u0631\u064e\u0627\u0637\u064e \u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u0633\u0652\u062a\u064e\u0642\u0656\u06cc\u0645\u064e\u06d9<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bizi dosdo\u011fru yola ilet;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nsanlar madd\u00ee ve m\u00e2nev\u00ee hayatlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlerken do\u011frunun yan\u0131nda yanl\u0131\u015f da yapm\u0131\u015flar; hatal\u0131, \u00e7\u0131kmaz, sapt\u0131r\u0131c\u0131 yollara da y\u00f6nelmi\u015flerdir. Sapman\u0131n ve yan\u0131lman\u0131n ba\u015f sebebi insan\u0131n kendini yeterli sanmas\u0131, bilgi ve g\u00fc\u00e7 almak i\u00e7in Allah\u2019a y\u00f6nelmeyi reddetmesidir. \u201cGer\u00e7ek \u015fu ki insan, kendini kendine yeterli g\u00f6rerek ille de azg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r! Oysa (kuldaki) her \u015fey yaln\u0131z rabbine aittir (O\u2019na d\u00f6necektir)\u201d (Alak 96\/6-8). \u201cBize do\u011fru yolu g\u00f6ster\u201d duas\u0131 ayn\u0131 zamanda rabbin, kullar\u0131na bir ir\u015fad ve uyar\u0131s\u0131d\u0131r; e\u011fer insan kendine yeterli olsayd\u0131, do\u011fru yolu g\u00f6rmesi ve bulmas\u0131 i\u00e7in bir ba\u015fkas\u0131na ihtiyac\u0131 olmazd\u0131. Yarat\u0131c\u0131 bu t\u00e2limat\u0131 verdi\u011fine g\u00f6re kula d\u00fc\u015fen, il\u00e2h\u00ee ir\u015fada kulak vermek, insan\u00ee bilgi ve kabiliyetlerini bu ir\u015fad do\u011frultusunda kullanarak her ad\u0131m\u0131n\u0131 do\u011fru atmas\u0131 i\u00e7in O\u2019nun taraf\u0131ndan sa\u011flanan imk\u00e2nlar\u0131 gerekti\u011fi gibi kullanmakt\u0131r. \u201cDo\u011fru yol\u201d (s\u0131r\u00e2t-\u0131 m\u00fcstak\u00eem) \u0130sl\u00e2m\u2019d\u0131r. Allah\u2019\u0131n peygamberleri ile kullar\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi dinlerin genel ad\u0131 da \u0130sl\u00e2m\u2019d\u0131r. Yaratan ile yarat\u0131lan, Allah ile kul, ak\u0131l ile vahiy, h\u00fcrriyet ile cebir, haks\u0131zl\u0131k ile adalet, iyi ile k\u00f6t\u00fc&#8230; ancak \u0130sl\u00e2m\u2019da yerli yerine konmu\u015f, do\u011fru ili\u015fkiler ve dengeler kurulmu\u015f, kurulma yollar\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Hadiste yer alan bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klanacak olursa dosdo\u011fru bir yol, yolun iki taraf\u0131nda iki duvar, duvarlarda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f perdeli kap\u0131lar ve yolun ba\u015f\u0131nda da bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131 var ve o, \u201cEy insanlar! Hepiniz do\u011fru yola giriniz, da\u011f\u0131l\u0131p par\u00e7alanmay\u0131n\u0131z!\u201d diye sesleniyor. Birisi perdeli kap\u0131lardan birine girmek istedi\u011finde yukar\u0131dan bir ba\u015fka \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131 sesleniyor: \u201cSak\u0131n o perdeyi kald\u0131rma! Kald\u0131r\u0131rsan girer gidersin!\u201d (M\u00fcsned, IV, 182-183; \u015eevk\u00e2n\u00ee, I, 20). Bu \u00f6rnekteki yol \u0130sl\u00e2m\u2019d\u0131r, duvarlar Allah\u2019\u0131n koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlard\u0131r, kap\u0131lar haramlard\u0131r, yolun ba\u015f\u0131ndaki \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131 Allah\u2019\u0131n kitab\u0131d\u0131r, yukar\u0131daki \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131 ve uyar\u0131c\u0131, her m\u00fcminin kalbindeki il\u00e2h\u00ee \u00f6\u011f\u00fct\u00e7\u00fcd\u00fcr. B\u00f6ylece \u0130sl\u00e2m\u2019da vahiy, vicdan ve ak\u0131l birlikte i\u015fletilerek do\u011fru yol bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ne irfand\u0131r veren ahl\u00e2ka y\u00fckseklik ne vicdand\u0131r<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fazilet hissi insanlarda Allah korkusundand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0635\u0650\u0631\u064e\u0627\u0637\u064e \u0627\u0644\u0651\u064e\u0630\u0656\u06cc\u0646\u064e \u0627\u064e\u0646\u0652\u0639\u064e\u0645\u0652\u062a\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u06cc\u0652\u0647\u0650\u0645\u0652\u06d9 \u063a\u064e\u06cc\u0652\u0631\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u063a\u0652\u0636\u064f\u0648\u0628\u0650 \u0639\u064e\u0644\u064e\u06cc\u0652\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0636\u0651\u064e\u0653\u0627\u0644\u0651\u0656\u06cc\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nimetine erdirdiklerinin yoluna; gazaba u\u011fram\u0131\u015flar\u0131n yoluna da, dal\u00e2lete sapm\u0131\u015flar\u0131n yoluna da de\u011fil! \u00c2min!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burada tarihe bir at\u0131f yap\u0131larak yolun do\u011frusu ve e\u011frisi hakk\u0131nda bir ba\u015fka \u00f6l\u00e7\u00fct ve delil daha verilmektedir. \u0130sl\u00e2m yaln\u0131zca Allah kitab\u0131nda b\u00f6yle buyurdu\u011fu i\u00e7in do\u011fru yol de\u011fildir, ayn\u0131 zamanda tarih boyunca il\u00e2h\u00ee ir\u015fad\u0131 reddedenlerin tecr\u00fcbeleri de do\u011fru yolun \u0130sl\u00e2m oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bu sebeple do\u011fru yolu arayanlar ve \u00fczerinde bulunduklar\u0131 yolun sa\u011flamas\u0131n\u0131 yapmak isteyenler, d\u00f6n\u00fcp tarihe bakmak, ger\u00e7ek mutlulu\u011fu bulanlarla sapanlar ve Allah\u2019\u0131n gazab\u0131na u\u011frayanlar\u0131n yol ve y\u00f6ntemlerini incelemek durumundad\u0131rlar. Tarihte hem \u00f6rnekler hem de ibretler vard\u0131r. \u00d6rnekler, peygamberlerin izlerinden giden fert ve \u00fcmmetlerde, ibretler ise onlara cephe alan ve Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u2019a meydan okuyanlarda g\u00f6r\u00fclmektedir. Baz\u0131 rivayetlerde sapanlar\u0131n \u201ch\u0131ristiyanlar\u201d, il\u00e2h\u00ee gazaba u\u011frayanlar\u0131n da \u201cyahudiler\u201d olarak a\u00e7\u0131klanmas\u0131 (mesel\u00e2 bk. M\u00fcsned, IV, 378; Tirmiz\u00ee, \u201cTefs\u00eer\u201d, 2), yaln\u0131zca zaman ve mek\u00e2n itibariyle yak\u0131n birer \u00f6rnek olmalar\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcslim\u2019in rivayet etti\u011fi bir kuts\u00ee hadiste (bk. \u201cSal\u00e2t\u201d, 38) Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n, \u201cNamaz\u0131 (F\u00e2tiha\u2019y\u0131) kulumla kendi aramda yar\u0131 yar\u0131ya payla\u015ft\u0131m ve kulum diledi\u011fini alacakt\u0131r\u201d buyurdu\u011fu ifade edildikten sonra \u015f\u00f6yle devam edilmi\u015ftir: Kul (namazda F\u00e2tiha\u2019y\u0131 okurken) \u201cHamd \u00e2lemlerin rabbi Allah\u2019a mahsustur\u201d deyince Allah, \u201cKulum bana hamdetti\u201d buyurur. Kul \u201crahm\u00e2n ve rah\u00eem\u201d deyince Allah, \u201cKulum beni \u00f6vd\u00fc\u201d der. \u201cCeza g\u00fcn\u00fcn\u00fcn tek sahibi\u201d deyince \u201cKulum benim y\u00fcceli\u011fimi dile getirdi\u201d der. \u201cAncak sana ibadet eder ve yaln\u0131z senden yard\u0131m dileriz\u201d deyince \u201cBu, kulumla benim aramda ortak olan k\u0131s\u0131md\u0131r ve istedi\u011fi kulumun olacakt\u0131r\u201d buyurur. Kul \u201cBizi dosdo\u011fru yola ilet; nimetine erdirdiklerinin yoluna; gazaba u\u011fram\u0131\u015flar\u0131n yoluna da, do\u011frudan sapm\u0131\u015flar\u0131n yoluna da de\u011fil!\u201d deyince Allah, \u201c\u0130\u015fte bu, yaln\u0131zca kuluma aittir ve kuluma istedi\u011fi verilecektir\u201d buyurur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cDuam\u0131z\u0131 kabul buyur, b\u00f6yle olsun, bizi eli bo\u015f \u00e7evirme\u201d m\u00e2nas\u0131na gelen \u201c\u00e2min\u201d s\u00f6z\u00fc, dilleri ne olursa olsun b\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, hatta semav\u00ee din mensuplar\u0131n\u0131n ortak ifadeleri haline gelmi\u015ftir. Bu c\u00fcmle F\u00e2tiha s\u00fbresine dahil olmad\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e2yet de de\u011fildir. Bir\u00e7ok hadiste Res\u00fblullah\u2019\u0131n F\u00e2tiha\u2019dan sonra \u201c\u00e2min\u201d dedi\u011fi ve b\u00f6yle denilmesini \u00f6\u011f\u00fctledi\u011fi ifade edilmi\u015ftir (mesel\u00e2 bk. M\u00fcslim, \u201cSal\u00e2t\u201d, 72-76). Namazda veya namaz d\u0131\u015f\u0131nda F\u00e2tiha\u2019y\u0131 okuyan veya dinleyen kimse, s\u00fbrenin sonunda \u201c\u00e2min\u201d deyince ayn\u0131 zamanda meleklerin de \u201c\u00e2min\u201d dedikleri, hem \u015feh\u00e2det hem de gayb \u00e2lemlerinde ayn\u0131 anda dile getirilen bu duan\u0131n Allah taraf\u0131ndan kabul buyurulaca\u011f\u0131 hadislerde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r (bk. Buh\u00e2r\u00ee, \u201cEz\u00e2n\u201d, 112-113; M\u00fcslim, \u201cSal\u00e2t\u201d, 72-76). Yine sahih hadisler, F\u00e2tiha sesli okundu\u011funda \u201c\u00e2min\u201d duas\u0131n\u0131n da sesli yap\u0131laca\u011f\u0131 bilgisini getirdi\u011fi i\u00e7in f\u0131k\u0131h mezheplerinin \u00e7o\u011fu bunu benimsemi\u015flerdir (\u015eevk\u00e2n\u00ee, Neyl\u00fc\u2019l-evt\u00e2r, II, 229-232). Hanef\u00eeler\u2019e g\u00f6re bu c\u00fcmle namazda daima sessiz s\u00f6ylenir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lorem Ipsum\u00a0is simply dummy text of the printing and typesetting industry. Lorem Ipsum has been the industry&#8217;s standard <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":372,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,1],"tags":[],"class_list":["post-8","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diyanet-isleri-baskanligi","category-tefsir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehmetsaid.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehmetsaid.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehmetsaid.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetsaid.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetsaid.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehmetsaid.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":371,"href":"https:\/\/mehmetsaid.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8\/revisions\/371"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetsaid.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/372"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehmetsaid.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetsaid.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetsaid.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}